- فلکه دوم صادقیه فردوس شرق خیابان ولیعصر کوچه شهید باقری نبش کوچه بهشت ساختمان آریا پلاک 2 واحد 17
هزینه تحصیل در آلمان برخلاف تصور رایج، فقط به شهریه دانشگاه محدود نمیشود و بخش مهم آن مربوط به هزینههای زندگی دانشجویی است. در حالیکه بیشتر دانشگاههای دولتی تنها سهم ترم بین ۲۰۰ تا ۸۰۰ یورو در سال دریافت میکنند، میانگین هزینه زندگی ماهانه دانشجو بین ۹۰۰ تا ۱,۲۰۰ یورو برآورد میشود. تفاوت شهر محل تحصیل، نوع دانشگاه و مقطع تحصیلی میتواند چند هزار یورو در سال اختلاف ایجاد کند. بنابراین آگاهی دقیق از جزئیات مالی، نقش مهمی در برنامهریزی تحصیلی دارد.

بهطورکلی، تحصیل در آلمان بهدلیل حذف شهریه در بسیاری از دانشگاههای دولتی، از نظر آموزشی مقرونبهصرفه است. بااینحال، دانشجویان بینالمللی باید هزینههای زندگی و مخارج جانبی را در برنامه مالی خود در نظر بگیرند.
براساس برآوردها، هزینه زندگی دانشجویی در آلمان بهطور متوسط بین ۹۰۰ تا ۱,۲۰۰ یورو در ماه است و میزان دقیق هزینهها به شهر محل زندگی، نوع دانشگاه و سبک زندگی دانشجو بستگی دارد. مجموع هزینه سالانه نیز میتواند در دانشگاههای دولتی بدون شهریه حدود ۱۲,۰۰۰ تا ۱۵,۰۰۰ یورو، در برخی دانشگاههای دارای شهریه حدود ۱۵,۰۰۰ تا ۲۱,۰۰۰ یورو و در دانشگاههای خصوصی تا بیش از ۳۵,۰۰۰ یورو برآورد شود.
آلمان یکی از محبوبترین مقاصد تحصیلی در جهان است و سیستم آموزشی آن بر این اصل استوار است که آموزش کالای تجاری نیست. در دانشگاههای دولتی این کشور، دانشجویان آلمانی، اروپایی و بینالمللی در بسیاری از رشتهها امکان تحصیل بدون پرداخت شهریه اصلی را دارند. بااینحال، رایگان بودن تحصیل در آلمان به معنای صفر بودن کامل هزینهها نیست و بسته به نوع دانشگاه، مقطع تحصیلی و برخی ایالتها، مبالغ متفاوتی دریافت میشود.
| نوع دانشگاه / شرایط | میزان هزینه |
| دانشگاههای دولتی (اکثر ایالتها) | ۲۰۰ تا ۸۰۰ یورو در سال (فقط سهم ترم) |
| برخی دانشگاههای دولتی در ایالتهای خاص برای دانشجویان غیراروپایی | حدود ۳,۰۰۰ یورو در سال |
| برخی دانشگاههای دولتی با دریافت شهریه برای دانشجویان کشورهای ثالث | ۴,۰۰۰ تا ۱۲,۰۰۰ یورو در سال |
| دانشگاههای خصوصی | ۱۰,۰۰۰ تا ۲۰,۰۰۰+ یورو در سال |
| دورههای خاص مانند MBA | تا ۶۵,۰۰۰ یورو برای کل دوره |
در دانشگاههای دولتی آلمان، دانشجویان معمولا شهریه تحصیلی پرداخت نمیکنند، اما موظف به پرداخت مبلغی تحت عنوان سهم ترم (Semesterbeitrag) هستند. این مبلغ شهریه محسوب نمیشود و برای پوشش هزینههای اداری، خدمات رفاهی دانشجویی و بلیت حملونقل عمومی دریافت میشود. سهم ترم معمولا بین ۱۰۰ تا ۴۰۰ یورو در هر ترم متغیر است و شامل ثبتنام، خدمات دانشجویی و استفاده از حملونقل عمومی برای یک دوره ششماهه میشود.
در برخی ایالتها، دانشگاه های آلمان مجاز به دریافت شهریه از دانشجویان غیراروپایی هستند و میزان آن میتواند چند هزار یورو در سال باشد. بااینحال، در بخش عمدهای از ایالتهای آلمان، تحصیل در دانشگاههای دولتی همچنان محدود به پرداخت سهم ترم است.

دانشگاههای خصوصی بودجه دولتی دریافت نمیکنند و هزینههای خود را از طریق شهریه دانشجویان تامین میکنند. میزان هزینه تحصیل در آلمان برای این دانشگاهها معمولا بین ۵,۰۰۰ تا ۲۰,۰۰۰ یورو در سال متغیر است. در برخی رشتههای مدیریت و کسبوکار، هزینه دورههایی مانند MBA میتواند تا ۶۵,۰۰۰ یورو برای کل دوره افزایش یابد. این دانشگاهها در مقابل شهریه بالاتر، کلاسهای کمجمعیت، ارتباط نزدیک با صنعت و خدمات حرفهای شغلی ارائه میدهند.
تحصیل کارشناسی در آلمان در دانشگاههای دولتی، در اکثر موارد بدون شهریه است و تنها سهم ترم پرداخت میشود.
در تحصیل کارشناسی ارشد در آلمان، دورههای پیوسته که بلافاصله پس از لیسانس در همان رشته در آلمان ادامه پیدا میکنند، معمولا رایگان هستند. در دورههای غیرپیوسته، برای افرادی که لیسانس خود را از کشور دیگری گرفتهاند یا در رشتهای متفاوت ادامه تحصیل میدهند، ممکن است شهریهای تا ۲۰,۰۰۰ یورو در سال در دانشگاههای دولتی و تا ۳۰,۰۰۰ یورو در دانشگاههای خصوصی دریافت شود.
هزینه تحصیل دکتری در آلمان در دانشگاههای دولتی معمولا برای حداقل شش ترم اول رایگان است.
در بیشتر ایالتهای آلمان، هزینه دانشگاههای دولتی محدود به سهم ترم است که در مجموع سالانه حدود ۲۰۰ تا ۸۰۰ یورو میشود. بااینحال، در برخی ایالتها یا دانشگاهها، بهویژه برای دانشجویان غیراروپایی، شهریههای جداگانهای تعیین شده است که میتواند چند هزار یورو در سال باشد. در مقابل، دانشگاههای خصوصی در تمامی ایالتها شهریه دریافت میکنند و هزینه آنها بهطور قابلتوجهی بالاتر از دانشگاههای دولتی است.

در کنار شهریه دانشگاه، تحصیل در آلمان شامل مجموعهای از هزینههای جانبی و اداری است که از مرحله اقدام برای ویزا آغاز میشود و در طول اقامت دانشجو ادامه دارد. این هزینهها فراتر از مخارج مستقیم دانشگاهی هستند و برای برنامهریزی مالی دقیق باید از ابتدا در نظر گرفته شوند.
فرآیند مهاجرت تحصیلی با پرداخت هزینههای رسمی به سفارت و نهادهای مرتبط آغاز میشود. این هزینهها شامل موارد زیر است:
| نوع هزینه | مبلغ |
| درخواست ویزای دانشجویی | ۷۵ یورو |
| تاییدیه تحصیلی (APS) برای برخی کشورها | ۲۲۵ تا ۲۷۰ یورو |
| ترجمه و تایید رسمی مدارک | ۵۰ تا ۲۰۰ یورو |
| اپلای از طریق uni-assist (اولین دانشگاه) | ۷۵ یورو |
| اپلای از طریق uni-assist (هر دانشگاه اضافی) | ۳۰ یورو |
| سایر هزینههای پذیرش در برخی موسسات | ۵۰ تا ۱۵۰ یورو |
برای دریافت ویزای تحصیلی آلمان، دانشجو باید توانایی مالی خود را از طریق افتتاح حساب مسدود شده اثبات کند. مبلغ مورد نیاز برای سال اول ۱۱,۹۰۴ یورو است که امکان برداشت ماهانه ۹۹۲ یورو از آن وجود دارد.
بانکها یا پلتفرمهای ارائهدهنده این خدمات برای افتتاح حساب کارمزدی بین ۷۰ تا ۱۵۰ یورو دریافت میکنند.
| مورد | مبلغ |
| مبلغ سپرده سالانه در حساب مسدود شده | ۱۱,۹۰۴ یورو |
| سقف برداشت ماهانه | ۹۹۲ یورو |
| کارمزد افتتاح حساب | ۷۰ تا ۱۵۰ یورو |
حتی در دانشگاههایی که شهریه ندارند، دانشجویان برای تهیه منابع آموزشی و تجهیزات تحصیلی هزینه پرداخت میکنند.
| نوع هزینه | مبلغ |
| کتاب و لوازم تحصیلی (ماهانه) | ۲۰ تا ۳۱ یورو |
| قیمت یک کتاب درسی نو | ۲۰ تا ۱۰۰ یورو |
| لپتاپ (مدلهای معمولی یا استوک) | حدود ۳۵۰ یورو |
| کلاس زبان در موسسات خصوصی (ماهانه) | ۲۰۰ تا ۵۰۰ یورو |
| دوره زبان در موسسه گوته (هر سطح) | ۷۰۰ تا ۱,۶۰۰ یورو |
| آزمونهای TestDaF یا DSH | ۱۰۰ تا ۲۰۰ یورو |
داشتن بیمه سلامت برای ثبتنام دانشگاه و دریافت اجازه اقامت الزامی است. همچنین برخی بیمههای دیگر توصیه میشوند.
| نوع بیمه | مبلغ |
| بیمه سلامت دولتی (ماهانه) | ۱۲۰ تا ۱۵۰ یورو |
| بیمه مسئولیت مدنی (سالانه) | ۵۰ تا ۱۰۰ یورو |
پس از ورود به آلمان، برخی هزینههای مرتبط با اقامت و خدمات عمومی وجود دارد.
| نوع هزینه | مبلغ |
| صدور اولین کارت اقامت | ۱۱۰ یورو |
| تمدید اقامت | حدود ۱۰۰ یورو |
| هزینه رادیو و تلویزیون (ماهانه) | ۱۸.۳۶ یورو |
| بسته موبایل (ماهانه) | ۱۰ تا ۴۰ یورو |
| اینترنت خانگی (ماهانه) | ۳۰ تا ۵۰ یورو |
در ابتدای ورود به آلمان، برخی هزینههای اولیه نیز باید در نظر گرفته شود.
| نوع هزینه | مبلغ |
| بلیط هواپیما | ۳۰۰ تا ۱,۰۰۰ یورو |
| لباس زمستانی | ۲۰۰ تا ۵۰۰ یورو |
| عضویت باشگاه ورزشی (ماهانه) | حدود ۳۵ یورو |
| بلیط سینما | حدود ۱۲ یورو |
در مجموع، علاوهبر مبلغ ۱۱,۹۰۴ یورویی حساب مسدود شده، توصیه میشود بین ۵۰۰ تا ۱,۰۰۰ یورو برای هزینههای اولیه ورود شامل ویزا، بلیط، ودیعه مسکن و لباس در نظر گرفته شود تا فرآیند شروع تحصیل با مشکل مالی مواجه نشود.
انتخاب شهر محل تحصیل یکی از مهمترین عوامل در تعیین هزینههای زندگی دانشجویی در آلمان بهحساب میآید. بهطور کلی میانگین هزینه زندگی دانشجویی در آلمان حدود ۹۰۰ تا ۱,۲۰۰ یورو در ماه است.

شهرهای جنوبی و غربی آلمان معمولا گرانتر هستند. مونیخ گرانترین شهر آلمان محسوب میشود و هزینه زندگی دانشجویی در آن حدود ۱,۲۰۰ یورو در ماه است. فرانکفورت و هامبورگ نیز از شهرهای گران محسوب میشوند. برلین با وجود پایتخت بودن، نسبت به سایر پایتختهای اروپایی هزینه متوسطی دارد اما بهدلیل تقاضای بالای مسکن، پیدا کردن خانه ارزان دشوار است. شهرهای شرق آلمان و شهرهای کوچک دانشگاهی ارزانتر هستند.
| شهر | میانگین اجاره ماهانه |
| مونیخ | ۱,۰۹۴ یورو |
| فرانکفورت | ۸۶۹ یورو |
| هامبورگ | ۸۳۹ یورو |
| برلین | ۷۹۶ یورو |
هزینههای زندگی دانشجویی در آلمان شامل چند بخش اصلی است. بخش عمده مخارج دانشجو مربوط به مسکن است و سایر هزینهها شامل تغذیه، بیمه، حملونقل، لوازم تحصیلی و تفریحات میشود. در ادامه، این هزینهها بهصورت خلاصه در جدول آمده است.
| نوع هزینه | مبلغ ماهانه |
| مسکن | ۲۵۰ تا ۹۰۰ یورو (میانگین ۴۱۰ یورو) |
| تغذیه | ۱۹۸ تا ۲۵۰ یورو |
| بیمه سلامت | حدود ۱۴۲ یورو |
| حملونقل | حدود ۶۳ یورو |
| لوازم تحصیلی | حدود ۳۱ یورو |
| تفریح و مخارج متفرقه | حدود ۱۴۴ یورو |
در کنار مدیریت هزینههای زندگی، روشهای مختلفی برای کاهش فشار مالی دانشجویان در آلمان وجود دارد که در ادامه به مهمترین آنها اشاره میشود.

هزینه تحصیل در آلمان با وجود رایگان بودن بسیاری از دانشگاههای دولتی، نیازمند برنامهریزی دقیق برای پوشش مخارج زندگی و هزینههای جانبی است. انتخاب درست دانشگاه، شهر و مقطع تحصیلی میتواند تفاوت چشمگیری در مجموع هزینه سالانه ایجاد کند. اگر قصد اقدام برای پذیرش و ویزای تحصیلی آلمان را دارید، موسسه اعزام دانشجو ملل اپلای با تجربه در پروندههای تحصیلی آلمان، میتواند در مسیر انتخاب دانشگاه، اخذ پذیرش و طیکردن مراحل آن همراه شما باشد.
موسسه اعزام دانشجو فرزانگان ملل مازیار آماده ارائه خدمات مشاورهای در زمینه نحوه اخذ پذیرش و ویزا به شما عزیزان میباشد. همین حالا برای اخذ ویزای تحصیلی با ما تماس بگیرید و یا تایم مورد نظر خود را در روز و ساعت مورد نظر رزرو نمایید. با شما تماس خواهیم گرفت:
۱. سهم ترم (Semesterbeitrag) چیست؟
سهم ترم شهریه تحصیلی محسوب نمیشود، بلکه هزینهای برای خدمات اداری، رفاهی و بلیت حملونقل عمومی بوده و معمولا بین ۱۰۰ تا ۴۰۰ یورو در هر ترم متغیر است.
۲. آیا میتوان با کار دانشجویی هزینهها را پوشش داد؟
دانشجویان اجازه دارند ۱۴۰ روز کامل یا ۲۸۰ نیمروز در سال کار کنند. باتوجهبه حداقل دستمزد ساعتی ۱۳.۹۰ یورو، در بسیاری از شهرها میتوان بخش زیادی از هزینههای زندگی را پوشش داد.
۳. گرانترین و ارزانترین شهرهای دانشجویی کدامند؟
مونیخ معمولا گرانترین شهر دانشجویی است و هزینه زندگی در آن به حدود ۱,۲۰۰ یورو در ماه میرسد. در مقابل، شهرهایی مانند لایپزیگ، درسدن و ماگدبورگ هزینههای پایینتری دارند.
۴. هزینه تحصیل در مقطع ارشد چقدر است؟
دورههای ارشد پیوسته در دانشگاههای دولتی معمولا رایگان هستند، اما دورههای غیرپیوسته یا حرفهای مانند MBA ممکن است حتی در دانشگاههای دولتی شهریه چند هزار تا چند ده هزار یورویی داشته باشند.